pictures from the squatted HAVANA
pictures from the squatted SHAKO
de meeste panden die in Nederland worden gekraakt, zijn in bezit van zeer vermogende eigenaars die niet (willen) weten dat voor armere mensen woningnood/ruimtegebrek een groot probleem is. Maar ook van minder vermogende eigenaars is het niet sociaal om een ruimte meer dan een jaar leeg te laten staan, terwijl duizenden mensen op zoek zijn naar een slaapplek, al is het maar voor een paar maanden. Denk ook aan de talloze kunstenaars die verlegen zitten om atelierruimte, waaraan ze vaak totaal geen eisen van comfort stellen. Leegstand in tijden van woningnood is hetzelfde als brood verbranden in tijden van honger.
We moeten kraken zien in het
grotere verband van sociale ongelijkheid. De mythe dat rijke mensen hun geld
eerlijk verdiend hebben is hardnekkig, terwijl talloze economomen en sociologen
hebben beschreven hoe de rijken zichzelf en elkaar generaties lang bevoordelen,
terwijl aan de onderkant van de samenleving de problemen elkaar versterken:
armoede, slechte woonsituatie, slechte (geestelijke) gezondheid, slecht
onderwijs en vooral gebrekkige opvoeding van de volgende generatie armen. (
www.sociosite.net/weber/2a_sluiting.php#¤1.3
)
De ''eigen verantwoordelijkheid'' waar rechts-liberale ideologen steeds naar verwijzen, heeft niet zozeer een motiverende, maar vooral een demotiverende functie: wie hard werkt maar weinig succes heeft, moet altijd denken dat het toch aan hemzelf ligt dat anderen beter af zijn. Hij heeft gewoon geen talent, is dom, of kan de verantwoordelijkheid van een betere baan niet aan. Zo functioneert de ''eigen verantwoordelijkheid'' als een oproep tot nederigheid, terwijl de succesvollen hun afhankelijkheid van hun familiekapitaal, netwerken, dure opleidingen of lichamelijke gezondheid als vanzelfsprekend beschouwen of zelfs als eigen verdienste. Het is niet verwondelijk dat nationalisten en rijken zich vaak in een rechts kamp verenigen: zij delen een vorm van trots die ontkent dat hun positie is gebaseerd op toeval en afhankelijkheid. Trots laat weinig ruimte voor solidariteit met minder bedeelden.
Verschillende economen hebben berekend dat het verschil in productiviteit, talent of de verantwoordelijkheid die bepaalde functies met zich meebrengt, de bestaande grote inkomensverschillen nooit kan rechtvaardigen. Dit zijn ingewikkelde discussies. Is bijvoorbeeld talent, een toevallige gave, al een beloning in zichzelf? Is verantwoordelijkheid niet een eufemisme voor macht? Leiden grotere inkomensverschillen op den duur niet tot meer welvaart voor iedereen? Vaststaat dat de onderklasse de nodige kennis en mondigheid mist. De zwakken hebben het moeilijk, omdat ze zichzelf alleen kunnen verdedigen door hun gebreken ten toon te spreiden.
Dat eerlijke competitie leidt tot inventiviteit en economische groei is waar, maar veel hangt af van de eerlijkheid van die competitie en de vraag is in hoeverre economische groei ook groei van de kwaliteit van leven betekent (om over de effecten op het milieu nog maar te zwijgen). Er zijn verschillende manieren om het (subjectieve) welzijn van mensen te meten, maar de meeste onderzoeken wijzen uit dat voor de armste mensen een kleine inkomensverbetering veel betekent, terwijl wie bovenmodaal verdient, zelfs van veel meer geld niet veel meer zal genieten. Daar komt nog bij dat volgens veel onderzoekers het juist de nadruk op competitie en status is die maakt dat mensen gevangen blijven in subjectief lijden, of ze nu wel of niet arm zijn.
De kraakwereld pakt niet alleen direct een van de meest nijpende misstanden aan (de woningnood) maar biedt met zijn egalitaire ideologie ook een tegenwicht tegen de statuscultuur en de manipulaties van de commercie. Wie ooit op een krakersfeestje, in gekke kleren, in de kou, met een paar goedkope biertjes, zielsgelukkig is geweest, weet wat er te verdedigen valt.